Vroege wespbij
Nomada leucophthalma
Lengte: vr 8-12 mm; m 7-11 mm
Vrij algemeen op de binnenlandse zandgronden
Drachtplanten: voor nectar voornamelijk wilgen.
Een koekoeksbij; gastheer is: zwart-rosse zandbij (Andrena clarkella).
Volledige tekst
Foto's (zonder naam ©Arie Koster)
Vrouwtjes
Mannetje
Vrouwtje bij nest
Zwart-rosse zandbij
Wild bienen
 
Habitat: bos- en bosachtige begroeiingen met wilg op lichte minerale bodems, onder meer: zandgroeven, zandpaden in open bossen.
 
Legenda bij kaartje
A Algemeen tot vrij algemeen per provincie of een groot gedeelte daarvan: meer dan 10 uurhokken verspreid
R Regionaal algemeen met 6-10 uur hokken
L Locaal of een kleine regio met 3-5 uur hokken
0 1-2 hokken. 0 symboliseert ook gebieden die misschien sterk onderbemonsterd zijn.
Het verspreidingskaartje is globaal. Het betreft waarnemingen na 1990. In hoofdzaak gebaseerd op het boek De Nederlandse bijen (Peeters et al., 2012)
De kaartjes zijn voorlopig; ze worden in de winter van 2015-2016 vervangen.
--    
Kenmerken Vroege wespbij - Nomada leucophthalma
Vrouwtje 8-12 mm; 12 antenneleden Mannetje 7-11 mm; 13 antenneleden
Kop

Kop2

Grotendeels zwart; bruinrood gekleurd zijn: wang,  kaken, labrum, onderrand  kopschild,  een  vlek op de schedel naast de oogrand.  Einde kaken zonder tanden (niet ingekeept) Grotendeels als vrouwtje, maar dan meer geelrood gekleurd.
Verschil vr.: geen  vlek op de schedel naast de oogrand, maar het onderste deel van de ruimte tussen kopschild en oogrand geelrood gekleurd.
Antenne Aan de onderkant  bruinrood, de bovenkant  zwartbruin (donker);  Scapus meestal  helemaal zwart, Labrum  met een klein tandje in het het midden.  3e Antennelid iets korter dan het 4e. Grotendeels als vrouwtje
verschil vr.: bovenkant van de antenne zwart tot donkerbruin;
3e antennelid ongeveer half zo lang als het 4e.
Beharing Bruinachtig behaard de zijkanten meer bruingrijsbehaard.  Zijkanten van propodeum  met korte, grijsachtige haarvlekken. Bovenkant dicht en lang grijsbruin behaard, gezicht en mesopleuren grijswit behaard.
Borststuk Grotendeels  zwart;  bruinrood gekleurd zijn: twee vlekken op pronotum, calli, tegulae en gewoonlijk  twee vlekken op scutellum. Zwart, alleen tegulae rood; galli gewoonlijk zwart, maar zelden met rode rand.
Achterlijf Basiskleur achterlijf bruinrood, de randen van de tergieten aan de bovenkant vaak zwart; 2e Tergiet met 2 aan weerkanten met een grote , naar het midden  toe sterk versmalde, gele vlek; 3e tergiet 3 met twee zijvlekken die  soms een aaneengesloten gele band vormen,  4e en 5e tergiet met  een gele middenvlek. Basiskleur bruinrood of zwartbruin.2e-6e tergiet met gele band
op 2e en 3e tergiet sterk versmald of onderbroken, op tergiet
4-6 sterk verkort; Achterrand tergiet
7 meestal diep ingesneden.
Poten Poten bruin rood, femora en tibiae meestal met zwarte vlekken; tibia 3 over de gehele lengte met stevige, lange, zwarte borstelharen, aan de top met een rij donkere doorntjes. Poten bruin rood, femora en tibiae meestal met zwarte vlekken.
 
Vroege wespbij - Nomada leucophthalma (vr) Terug naar kenmerken
Kop grotendeels zwart; bruinrood gekleurd zijn: wang,  kaken, labrum, onderrand  kopschild,  een  vlek op de schedel naast de oogrand. Einde kaken zonder tanden (niet ingekeept)
Basiskleur achterlijf bruinrood, de randen van de tergieten aan de bovenkant vaak zwart; 2e Tergiet met 2 aan weerkanten met een grote , naar het midden  toe sterk versmalde, gele vlek; 3e tergiet 3 met twee zijvlekken die  soms een aaneengesloten gele band vormen,  4e en 5e tergiet met  een gele middenvlek.
 
Vroege wespbij - Nomada leucophthalma (vr) Terug
Vroege wespbij (vr) Terug
 
Vroege wespbij - Nomada leucophthalma (vr) (foto Jan Huibers:J.H.-Graphics) Terug
 
Vroege wespbij (m) Terug
 
Vroege wespbij (vr) op de uitkijk Terug
 
Vroege wespbij Terug
 
Vroege wespbij verlaat een nest van zwart- rosse zandbij Terug
 
Vroege wespbij verlaat een nest van zwart- rosse zandbij Terug
 
Vroege wespbij verlaat een nest van zwart- rosse zandbij Terug
 
Vroege wespbij verlaat een nest van zwart- rosse zandbij Terug
 
Vroege wespbij verlaat een nest van zwart- rosse zandbij Terug
 
Zwart-rosse zandbij: gastheer voor vroege wespbij Terug
 
Kleurkenmerken kop en borststuk (vr) Terug naar kenmerken
Kop en borststuk bruinacht tot bruingrijs behaard
 
1. vlek op schedel naast oogrand
2. twee vlekken op pronotum
3. tegulae
4. pronotum (niet zichtbaar)
5. callus (hier een verdikt/gezwolle deel aan de voorkant van de thorax)
6. zijkanten van propodeum  met korte, grijsachtige haarvlekken ( op de foto niet zichtbaar)
 
 
 
 
 
Kenmerken antenne en poten (vr) Terug naar kenmerken
Scapus (Sc) meestal  helemaal zwart,  3e Antennelid iets korter dan het 4e.
Femuur (F) en tibiae meestal met zwarte vlekken.
Tibia 3 over de gehele lengte met stevige, lange, zwarte borstelharen, aan de top met een rij donkere doorntjes.