Kruiskruidzandbij
Andrena denticulata
Zwarte, grijsachtig behaarde bijen . Door de late vliegtijd, de beharing en het brede postuur, zijn vooral de vrouwtjes van Andrena denticulata, in combinatie met bloembezoek, vrij goed herkenbaar.
Vrij algemeen op de binnenlandse zandgronden.
Lengte: vr 10 -11 mm ; m 9-10 mm.
Drachtplanten: o.m. Jacolskruidskruid, guldenroede
Koekoeksbijen:(Heidewespbij), (Kleine bonte wespbij)
Volledige tekst
Foto's (zonder naam ©Arie Koster)
Vrouwtje Mannetje
Bloembezoek  
Jacobskruiskruid Knoopkruid
Gele ganzenbloem Late guldenroede
Echte guldenroede Bezemkruiskruid --
Boerenwormkruid Viltig kruiskruid
Kruiskruidbij talrijk op Plantage W lll
Ook stadsbij op tuinplanten
 
Legenda bij kaartje
A Algemeen tot vrij algemeen per provincie of een groot gedeelte daarvan: meer dan 10 uurhokken verspreid
R Regionaal algemeen met 6-10 uur hokken
L Locaal of een kleine regio met 3-5 uur hokken
0 1-2 hokken. 0 symboliseert ook gebieden die misschien sterk onderbemonsterd zijn.
Het verspreidingskaartje is globaal. Het betreft waarnemingen na 1990. In hoofdzaak gebaseerd op het boek De Nederlandse bijen (Peeters et al., 2012)
De kaartjes zijn voorlopig; ze worden in de winter van 2015-2016 vervangen.
--
Vrouwtje: achterranden tergieten met doorlopende, relatief brede grijsachtige haarbandjes; kop en borststuk gedeeltelijk zwart behaard; scopa geelbruinachtig; lengte 9-12 mm.
Mannetje: 2e vlaglid antenne langer dan het 3e en 4e vlaglid; kaken met duidelijk tand aan binnenkant; achterranden tergieten met haarbandjes; overige beharing ongeveer als bij vrouwtje; wangen met korte tand bij de kaakbasis; achterlijf glanzend; lengte 8-10 mm
Vliegperiode: rond eind juni - eind augustus.
Habitat: bosranden, ruderale terreinen, stadsbermen en grasland, zandgroeven, natuurontwikkelings terreinen (plantage Wuillem lll), tuinen, parken. kanaalovers, akkerranden (ook langs maisakkers!), vasteplantenkwekerijen.
Nesten: in zandige bodems.
Bloembezoek:
  Kruidachtige planten: akkerdistel, boerenwormkruid, echte guldenroude, gewoon duizendblad, Griekse allant jacobskruiskruid, knoopkruid, late guldenroede, meisjesogen, viltigkruiskruid. tuinplanten: Aster divaricatus, gezegende distel, goudsbloem, Kalimeris incisa, koeienoog, wilgblad koeienoog, zonneogen
Voorkomen in Nederland: Algemeen tot zeer algemeen. In hoofdzaak het gebied van de pleistocene zandgronden
Koekoeksbijen: Nomada rufipes.
Beheer: voor jacobskruiskruid is vooral de relatie drachtplanten open grond is erg belangrijk; de huidige status van deze bij is mede te danken aan een sterke toename van jacobskruiskruid in de afgelopen 20 jaar, maar die groeit vaak op plekken die geleidelijk aan vergrassen. De kruiskruidzandbij vliegt ook of zelfsmeer veel op Boerenwormkruid (in bermen, grasland, ruigte, randen van beplantingen, akkeranden en op kanaaloevers) Voor het behoud van de drachtplanten is ecologisch beheer van toepassing. Open plekken kunnen op grote terreinen mogelijk in stand worden gehouden of worden bevorderd door extensieve begrazing. Op sommige terreinen houden ook konijnen en wilde zwijnen de bodem open. Op plantage Willem lll werden de meeste bijen in de omgeving van bosjes, bramen en opslag waargenomen. Vegetaties met boerenwormkruid kunnen 1 x per jaar worden gemaaid, ruigten met boerenwormkruid en viltig kruiskruid kunnen met een lagere frequentie worden gemaaid.
 
Kruiskruidzandbij - Andrena denticulata (vr) Terug
 
Kruiskruidzandbij (m) Andrena denticulata op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op jacobskruiskruid (Foto ©Han Endt) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op jacobskruiskruid (Foto ©Han Endt) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op bezemkruiskruis (Senecio inaequidens) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op bezemkruiskruis Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op bezemkruiskruis Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op bezemkruiskruis Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op bezemkruiskruis Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op viltig kruiskruid (Senecio erucifolius) Millingerwaard 2013 Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op viltig kruiskruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op viltig kruiskruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op gele ganzenbloem Terug
 
Kruiskruidzandbij op gele ganzenbloem(vr) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op echte guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op Late guldenroede (Solidago gigantea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op Late guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op Late guldenroede Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) knoopkruid (centaurea jacea) Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Kruiskruidzandbij (vr) op boerenwormkruid Terug
 
Heidewespbij - Nomada rufipes - (foto beschikbaar gesteld door Albert Jacobs) Terug
 
Kleine bonte wespbijj - Nomada roberjeotiana (foto http://tinyurl.com/83zwzvk) Terug